Në ndeshjet e Kampionatit Botëror, penalltitë shpesh përcaktojnë fatin e ekipeve. Për vite me radhë, ka mbizotëruar besimi se ekipi që godet i pari ka një avantazh psikologjik, pasi ekipi i dytë duhet të reagojë vazhdimisht për të shmangur disavantazhin në rezultat. Një studim i vitit 2010, i publikuar në *American Economic Review*, u bë pikë referimi duke raportuar se ekipet që fillonin të parat fitonin rreth 60 për qind të rasteve.
Megjithatë, me zgjerimin e bazave të të dhënave, kjo teori ka filluar të vihet në dyshim. Studimet e publikuara ndër vite, përfshirë ato të periudhës 2012-2025, kanë reduktuar ndjeshëm vlerësimet për këtë avantazh. Analiza më gjithëpërfshirëse deri më tani, e bazuar në gati 7,000 penallti dhe 74,000 goditje, nuk gjeti prova se ekipi që godet i pari fiton më shpesh.
Sipas tyre, presioni psikologjik është vendimtar, por ai ndryshon varësisht nga situata. Studiuesit bëjnë dallimin midis penalltive ku një gabim sjell eliminimin e menjëhershëm dhe atyre ku një gol siguron fitoren. Të dhënat treguan se goditjet që sigurojnë fitoren kishin një sukses prej 89.1 për qind, ndërsa ato që çonin në eliminim kishin një sukses prej 60.4 për qind.
Kur këto situata specifike merren parasysh, rendi i goditjes (i pari apo i dytë) nuk shpjegon më një pjesë të konsiderueshme të performancës. Autorët argumentojnë se këto gjetje mund të kenë implikime strategjike. Nëse disa lojtarë e përballojnë më mirë presionin ekstrem, mund të jetë e këshillueshme që ata të ruhen për goditjet vendimtare, në vend që të caktohen në fillim të serisë.
Megjithatë, studimi pranon se modeli i tij thjeshton realitetin. Ai nuk përfshin faktorë si strategjia e portierit, ndërveprimi mes lojtarëve, ndikimi i tifozëve, lodhja apo karakteristikat individuale të futbollistëve. Autorët theksojnë se këto variabla do të duhet të përfshihen në kërkimet e ardhshme për të kuptuar plotësisht se si presioni psikologjik ndikon në rezultatin e penalltive.
Burimi: wired.com