Ljubisha Karoviç kujton shpërthimin që ndodhi pak përpara se të thithej pothuajse jashtë avionit. Ishte zhurma shurdhuese e thyerjes së dritares ajo që e zgjoi nga gjumi në vendin 11F, pranë dritares, gjatë fluturimit të mëngjesit të hershëm të Ryanair nga Greqia drejt Gjermanisë.
Njëmbëdhjetë ditë dhe 11 net më vonë, ajo mbetet preludi “i kaosit, i katastrofës” që vazhdon ta mbajë zgjuar gjatë natës.
“Shpërthimi është ajo që kujtoj”, thotë sipërmarrësi serb në një intervistë për The Guardian.
Me kokën të mbështetur nga një jakë ortopedike dhe sytë të ngulur diku në largësi, ai shton: “Është zhurma përpara kaosit, zhurma që është gjithmonë aty kur mbyll sytë për të fjetur.”
Ljubiša Karovićin vazhdojnë ta mundojnë edhe dhimbjet dhe është e lehtë të kuptohet përse. Djegiet dhe mavijosjet e theksuara në krahun e tij të djathtë, që shtrihen deri në sqetull dhe gjoks, dëshmojnë një fakt që pak njerëz do ta harrojnë: 61-vjeçari u thith përmes dritares së një avioni, e cila u shkëput në mes të fluturimit, në rrethana që ende po hetohen, dhe mbijetoi.
“Jam me fat”, thotë ai me përmbajtje, ndërsa largon një mizë në verandën e vilës së thjeshtë që ka marrë me qira në Katerini, zonën turistike bregdetare në zhvillim pranë Selanikut. “Nuk mbaj mend shumë dhe koka e qafa ende më dhembin, por jam ende gjallë. Mund të ketë qenë rripi i sigurimit, fakti që isha ende i lidhur. Por ndoshta ishte fati. Unë besoj në Zot dhe e falënderoj çdo ditë.”
Nuk kanë kaluar ende as 100 orë që kur Karović doli nga spitali. Tronditja, thotë ai, ishte dërrmuese, por vetëm fakti që është në gjendje ta rrëfejë këtë histori është një mrekulli e vërtetë. Avokati i tij grek, Vasilis Tsiaras, e përshkruan babanë shtatpakët të dy fëmijëve si “të mbetur gjallë për një rastësi”.
“Ljubiša ishte mes jetës dhe vdekjes”, thotë ai. “Kur kabina humbi presionin, pjesa e sipërme e trupit të tij, nga gjoksi e lart, u flak jashtë dritares dhe ai humbi menjëherë ndjenjat. Ai ndodhej në atë avion duke udhëtuar drejt Gjermanisë për të festuar ditëlindjen e vëllait. Në vend të kësaj, në një lartësi prej 4,500 metrash, përfundoi me kokën dhe krahun e djathtë jashtë avionit, ndërsa ai fluturonte me një shpejtësi prej më shumë se 600 kilometrash në orë. Imagjinojeni! Ai e pa vdekjen, atë botën tjetër, dhe u kthye.”
Pasagjerët e fluturimit FR1879, mes tyre edhe bashkëshortja e Karoviçit, Svetlana, e cila ishte ulur në vendin 14C, tre rreshta pas të shoqit, ende i kujtojnë qartë çastet kur dritarja u thye, maskat e oksigjenit ranë dhe shpërtheu rrëmuja, ndërsa shishet dhe sende të tjera fluturonin nëpër kabinë dhe pasagjerët e tjerë kapën Ljubishën, duke u përpjekur dëshpërimisht ta mbanin në vend.
“Edhe unë vrapova drejt tij. Asnjë nga anëtarët e ekuipazhit të kabinës nuk ndihmoi. Ishin pasagjerët”, thotë ajo. “Një burrë, mendoj se ishte shqiptar, ishte i jashtëzakonshëm. Ai bëri gjithçka që mundi për ta tërhequr brenda dhe më pas u përpoq ta mbyllte dritaren, fillimisht me një çantë, e cila u thith menjëherë jashtë, dhe pastaj me një valixhe, e cila funksionoi. Do t’i jemi përjetësisht mirënjohës.”
Çastet e padurueshme gjatë të cilave ajo pa bashkëshortin e saj “gjysmë brenda dhe gjysmë jashtë avionit” mendohet se zgjatën nga një minutë e gjysmë deri në dy minuta.
“Më kanë thënë se humba ndjenjat dy herë dhe pastaj sërish brenda avionit, si dhe se fytyra ime, për pak kohë, ishte e ënjtur dhe e deformuar për shkak të presionit dhe vrullit të ajrit”, thotë me zë të qetë Karović. “Ma kujton gruaja ime.”
Ryanair e ka mbrojtur punën e stafit të vet, duke deklaruar se ekuipazhi i kabinës bëri një “punë të jashtëzakonshme”. Tsiaras, avokati, e kundërshton këtë pretendim. Ai thotë se, megjithëse kompania ka kontaktuar djalin e Karovićit, Danjellin, i cili rezervoi fluturimin, as Ljubiša dhe as Svetlana nuk kanë marrë ndonjë telefonatë, ndihmë apo mbështetje.
“Nuk kemi asnjë ankesë ndaj pilotit, i cili ndoqi protokollet e sigurisë dhe e menaxhoi shumë mirë situatën”, shton Tsiaras, duke iu referuar uljes së shpejtë që pilotët janë të detyruar të kryejnë kur avioni humbet presionin në kabinë. “Klienti im humbi ndjenjat dy ose tri herë: një herë jashtë avionit, kur u thith pjesërisht përmes dritares, dhe dy herë brenda, kur humbi sërish ndjenjat. Ekuipazhi i kabinës nuk ofroi ndihmë në asnjë moment.”
Ryanair e kundërshtoi këtë pretendim, duke thënë se gjatë procesit të çpresurizimit dhe zbritjes së shpejtë në një lartësi më të ulët, të gjithë pasagjerët dhe anëtarët e ekuipazhit të kabinës duhet të vendosin rripat e sigurimit dhe maskat e oksigjenit.
“Sapo avioni zbriti në një lartësi të sigurt, ekuipazhi ynë i kabinës u kujdes dhe e ndihmoi zotin Karović, duke e zhvendosur në vende të tjera pranë bashkëshortes së tij, si dhe organizoi që një mjek që ndodhej në avion të ulej me ta derisa avioni të ulej i sigurt sërish në Selanik. Gjithashtu, ata organizuan që një ekip mjekësor të ishte në gatishmëri në momentin e uljes në Selanik”, deklaroi kompania ajrore për The Guardian.
Duke iu referuar dëshmive të pasagjerëve, Tsiaras pretendoi se anëtarët e ekuipazhit të kabinës ishin paralizuar nga frika, ndoshta ngaqë besonin se, për shkak të humbjes dramatike të lartësisë, avioni ishte gati të rrëzohej.
“Të gjithë janë pajtuar se ekuipazhi ishte në gjendje shoku dhe kishte frikë se avioni ishte gati të rrëzohej. Ishin pasagjerët e tjerë ata që u mobilizuan dhe i dhanë ujë Ljubišës”, thotë ai.
Karović, pronari i një fabrike alumini me seli në Serbi, e cila prej vitesh eksporton mallra në vende të ndryshme, ka udhëtuar shpesh me avion, por tani stepet edhe nga vetë mendimi se mund të fluturojë përsëri.
Mjekët e kanë paralajmëruar se rikuperimi do të jetë i ngadaltë dhe e kanë urdhëruar ta mbajë jakën ortopedike për të paktën gjashtë javë. Pas kësaj periudhe, ata do të përcaktojnë nëse është e nevojshme ndërhyrja kirurgjikale.
“Ka pamje që më rikthehen, zhurma e shpërthimit, kaosi, por dua të shërohem”, thotë ai. “Dhe, po, duhet të ketë edhe kompensim. Jo vetëm email-e që përqendrohen te ndryshimi i rezervimit të fluturimit.”
Kur e pyesin nëse ka ndonjë mesazh që dëshiron të përcjellë, ai më në fund buzëqesh.
“Sigurohuni gjithmonë që ta vendosni rripin e sigurimit. Nuk dua që askush të vuajë atë që më ndodhi mua.”/The Guardian