Tre kompani të reja në fushën bërthamore kanë ndezur reaktorë të rinj, duke arritur kritikalitetin – fazën ku një reaktor bërthamor mban një reaksion zinxhir – si pjesë e një programi pilot të Departamentit të Energjisë së SHBA-së. Ky zhvillim përkon me festimet e 4 korrikut, duke përmbushur një afat të vendosur nga Presidenti Donald Trump përmes një urdhri ekzekutiv të vitit të kaluar. Sekretari i Energjisë, Chris Wright, e ka përshkruar këtë nismë si pjesë të një “renesance bërthamore” për zhvillimin e gjeneratës së re të energjisë atomike.
Kompanitë Valar Atomics, Antares Nuclear dhe Deployable Energy kanë arritur kritikalitetin në laboratorë kombëtarë, përfshirë Los Alamos dhe një instalim në Utah. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se këta reaktorë janë prototipe dhe jo produkte komerciale. Adam Stein, drejtor i programit për Inovacionin e Energjisë Bërthamore në Breakthrough Institute, vlerëson se ndërsa këto arritje ndihmojnë kompanitë, ato mbeten reaktorë testimi.
Zhvillimi i modeleve më të vogla është penguar historikisht nga rregulloret e ngurta dhe kostot e larta. Administrata Trump ka ndërmarrë hapa për të shkurtuar proceset rregullatore, duke përfshirë reduktimin e kërkesave për vlerësimet e ndikimit mjedisor, gjë që sipas Stein ka krijuar kursime të konsiderueshme në kohë për kompanitë pjesëmarrëse.
Matt Loszak, bashkëthemelues dhe CEO i Aalo Atomics, një kompani që gjithashtu merr pjesë në program, thekson se prioriteti kombëtar ka përshpejtuar ndjeshëm procedurat administrative. Kompanitë ende duhet të kalojnë procesin e licencimit në Komisionin Rregullator Bërthamor (NRC).
Brett Rampal, drejtor i strategjisë bërthamore në firmën Veriten, vëren se ndërsa ky është një përparim për vitin 2026, mbeten sfida të mëdha financiare dhe logjistike. Ai thekson se ndërtimi i centraleve mbetet një proces i kushtueshëm dhe se furnizimi me lëndë djegëse paraqet një pengesë të mundshme për tregun.
Burimi: wired.com