Charlotte Mason, astrofizikane në Qendrën e Agimit Kosmik në Kopenhagen, përdor vizatimet për të kuptuar misteret kozmike. Ajo ka mbushur faqe të tëra me skica të “pikave të kuqe të vogla”, objekte që janë zbuluar me qindra në imazhet e teleskopit hapësinor James Webb (JWST). Këto objekte nuk ishin parë kurrë para se teleskopi të vihej në punë në vitin 2022, por tani dihet se ato filluan të shfaqen në numër të konsiderueshëm rreth 650 milionë vjet pas Big Bang-ut.
Të tjera përfshijnë vrima të zeza që duken jashtëzakonisht të mëdha për moshën e tyre, si dhe galaktika antike që sfidojnë njohuritë e mëparshme për miliardëvjeçarin e parë pas Big Bang-ut. Në fillim, shkencëtarët ishin të habitur pasi universi i zbuluar nga JWST nuk përputhej me kuptimin e deritanishëm të astrofizikës. Aktualisht, një valë teorish të reja ofron zgjidhje të mundshme, por mbetet e paqartë se cila prej tyre përshkruan realitetin.
Idetë e fundit sugjerojnë se pikat e kuqe mund të jenë vrima të zeza të mbuluara me gaz të dendur, ndoshta duke përfaqësuar një lloj të ri objekti të quajtur “ylli i vrimës së zezë”. Mason dhe kolegët e saj analizuan spektrin e dritës së një pike të tillë, por zbuluan se drita nuk ishte ndryshuar aq sa do të pritej nëse do të kalonte përmes një reje të dendur gazi.
Ndërkohë, JWST vazhdon të zbulojë vrima të zeza antike që janë shumë të mëdha për t’u shpjeguar me teoritë e vendosura. Jenny Greene, astrofizikane në Universitetin Princeton, vëren se disa qindra milionë vjet pas Big Bang-ut, ekzistonin tashmë vrima të zeza me masë sa një miliard diej. Shkencëtarët po shqyrtojnë mekanizma të ndryshëm, siç është “rënia e drejtpërdrejtë” e reve të gazit, për të shpjeguar se si këto objekte arritën përmasa kaq të mëdha në një kohë kaq të shkurtër.
Përveç vrimave të zeza, shumë galaktika të hershme të zbuluara nga JWST duken tepër të ndritshme. Rachel Somerville nga Flatiron Institute thekson se shkencëtarët po rishqyrtojnë modelet e formimit të galaktikave. Hulumtimet e fundit tregojnë një diversitet të papritur në vetitë e këtyre galaktikave, duke sugjeruar se formimi i yjeve mund të ketë ndodhur në shpërthime periodike, duke ndryshuar rrënjësisht mënyrën se si ne e kuptojmë agimin kozmik.
Burimi: quantamagazine.org