Ashtu si shumë mësimdhënës të tjerë polakë, Ewa Jaworska po mendon ta ndryshojë profesionin. “Unë vazhdoj të shpresoj e situata mund të ndryshojë ende”, thekson 44-vjeçarja, e cila jep mësim në një shkollë të mesme të Varshavës. “Por, fatkeqësisht po ndryshon për keq, kështu që vetëm koha do të tregojë nëse ky vit do të jetë i fundit”
(AP) – Ewa Jaworska është mësuese që nga viti 2008 dhe i pëlqen të punojë me të rinjtë. Por paga e ulët e ka demoralizuar. Madje, ndonjëherë i duhet të blejë materialet e saj mësimore dhe është e dëshpëruar nga qeveria që përdor shkollat për të promovuar ide konservatore, të cilat ajo i sheh si të prapambetura.
Ashtu si shumë mësues të tjerë polakë, ajo po mendon ta ndryshojë profesionin.
“Unë vazhdoj të shpresoj se situata mund të ndryshojë ende”, thekson 44-vjeçarja, e cila jep mësim në një shkollë të mesme të Varshavës. “Por fatkeqësisht po ndryshon për keq, kështu që vetëm koha do të tregojë nëse ky vit do të jetë i fundit”.
Problemet po shtohen në shkollat në Poloni, me mungesën e mësuesve duke u përkeqësuar, dhe shumë edukatorë dhe prindër kanë frikë se sistemi arsimor po përdoret për të indoktrinuar të rinjtë në vizionin konservator dhe nacionalist të partisë në pushtet.
Sfida edhe për polakët
Është shumë e njëjtë në Hungari. Mësimdhënësit të veshur me të zeza në Budapest mbanin çadra të zeza për të protestuar ndaj pagave dhe ngarkesave të rënda të punës në ditën e parë të shkollës të enjten. Sindikata e mësuesve PSZ tha se mësimdhënësit e rinj marrin pagë “poshtëruese” mujore, pas ndaljes së tatimeve, prej vetëm 500 eurosh që ka shtyrë shumë të largohen.
Mijëra njerëz marshuan duke u solidarizuar me mësuesit të premten në Budapest, duke shprehur mendimin se kompensimi i ulët i mësimdhënësve është i lidhur me drejtimin autoritar të qeverisë së kryeministrit Viktor Orban.
“Vend i lirë, arsim falas!” – bërtitën ata,
Mungesa e mësuesve vështirë se mund të vijë në një kohë më të keqe, me të dyja vendet që përpiqen t’i integrojnë refugjatët ukrainas. Është veçanërisht sfiduese për Poloninë, ku tani jetojnë qindra mijëra refugjatë ukrainas të moshës shkollore.
Gati 200.000 nxënës ukrainas, shumica e të cilëve nuk flasin polonisht, hynë tashmë në shkollat polake pas fillimit të luftës më 24 shkurt. Ministri i Arsimit ka thënë se numri i përgjithshëm i studentëve ukrainas mund të trefishohet këtë vit shkollor, në varësi të mënyrës se si do të zhvillohet lufta.
Andrzej Wyrozembski, drejtori i shkollës së mesme në lagjen “Zoliborz” të Varshavës ku punon Jaworska, ka krijuar dy klasa për 50 ukrainas në shkollën e tij. Ai tha se studentët e tij ukrainas që mbërritën në pranverë po mësojnë shpejt polonisht, një gjuhë e lidhur sllave. Vështirësia e vërtetë është gjetja e mësuesve, veçanërisht për fizikën, kiminë, shkencat kompjuterike, madje edhe për polonisht.
Në të gjithë Evropën Qendrore, pagat e qeverisë nuk kanë mbajtur ritmin me sektorin privat, duke i lënë mësuesit, infermierët dhe të tjerët me shumë më pak fuqi blerëse.
Sindikata e mësuesve PSZ tha se mësimdhënësit e rinj marrin pagë “poshtëruese” mujore, pas ndaljes së tatimeve, prej vetëm 500 eurosh që ka shtyrë shumë të largohen
Gjendja pritet të përkeqësohet
Situata pritet të përkeqësohet pasi shumë mësues janë afër pensionit dhe gjithnjë e më pak të rinj zgjedhin profesionin me pagë të dobët, veçanërisht kur inflacioni ka shpërthyer në 16% në Poloni dhe gati 14% në Hungari.
Sipas sindikatës së mësuesve polakë, shkollat në vend nuk kanë 20.000 mësues. Hungaria, me një popullsi shumë më të vogël, ka mungesë 16.000 mësuesish.
“Ne nuk kemi mësues të rinj”, tha Slawomir Broniarz, kryetar i Sindikatës Polake të Mësuesve, ose ZNP, duke përmendur pagën fillestare prej 3.400 zloty (720 dollarë) para të taksave si arsye kryesore.
Ministri polak i Arsimit, Przemyslaw Czarnek, ka kundërshtuar shifrat, duke thënë se janë rreth 13 mijë vende të lira të mësuesve, duke shtuar se nuk është një numër i madh në raport me 700.000 mësues në mbarë vendin. Ai akuzon sindikatat dhe opozitën politike për ekzagjerim të problemit.
Shumë edukatorë e kundërshtojnë fuqimisht ideologjinë konservatore të qeverisë nacionaliste. Emërimi i tij në vitin 2020 nxiti protesta sepse ai kishte thënë se njerëzit LGBTQ nuk janë të barabartë me “njerëzit normalë” dhe se roli kryesor i një gruaje është të ketë fëmijë.
Kritika është fokusuar kohët e fundit në një tekst të ri shkollor për historinë bashkëkohore. Ai ka një seksion mbi ideologjitë që paraqet liberalizmin dhe feminizmin krahas nazizmit. Një seksion i interpretuar si denoncues i fekondimit in-vitro ishte aq i diskutueshëm sa u hoq.
Ikje masive
Në Hungari, Erzsebet Nagy, anëtare e komitetit të Unionit Demokratik të Mësuesve Hungarezë, tha se mësuesit janë larguar nga profesioni “në masë”.
“Të rinjtë nuk po hyjnë në këtë profesion dhe shumë pak nga ata që fitojnë një certifikatë mësimdhënieje nga shkolla e mesme ose universiteti vazhdojnë të japin mësim”, tha Nagy. “Edhe nëse e bëjnë, shumica e tyre largohen brenda dy vjetëve”.
Sindikatat hungareze janë ankuar gjithashtu për centralizimin e sistemit arsimor të vendit. Kurrikulat, tekstet shkollore dhe të gjitha vendimmarrjet kontrollohen nga një organ qendror i formuar në vitin 2012 nga qeveria nacionaliste e Hungarisë.
“Autonomia jonë profesionale po eliminohet vazhdimisht”, tha Nagy. “Ne nuk kemi liri të zgjedhim tekstet shkollore. Ka vetëm dy për të zgjedhur në secilën lëndë dhe të dyja janë të një cilësie të tmerrshme. Ata kanë bllokuar mundësinë për një jetë intelektuale të lirë”.
Të shqetësuara për të ardhmen e fëmijëve të tyre, familjet po refuzojnë shkollat publike. Shkollat e reja private po hapen, por ende nuk mund t’i plotësojnë kërkesat.
Arkitekti polak, Piotr Polatynski, ishte gati të merrte një punë të dytë vetëm për të paguar shkollimin privat për vajzën në klasë të katërt. Por ndërsa viti i ri shkollor, mungesa e vendeve në shkollat private e detyroi atë dhe gruan ta kthenin në një shkollë publike të lagjes, e cila ata mendojnë se nuk po ofron llojin e arsimit që e bija e meriton.
“Ne nuk besojmë se qeveria aktuale është e aftë të bëjë ndryshime që do t’i nxisin të rinjtë të hyjnë në profesionin e mësuesit dhe të sjellin çdo lloj energjie kuptimplotë në të gjithë këtë sistem”, tha ai.