Të shtunën në mëngjes, rreth 48 orë pasi forcat ushtarake ruse kishin hyrë në vendin e tij, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky bëri një telefonatë nga Kievi në Bruksel me një lutje për ndihmë ushtarake, shkruan Reuters.
Gjatë bisedës telefonike të 26 shkurtit me kreun e Këshillit Evropian, organin që përfaqëson shtetet anëtare të Bashkimit Evropian, Zelenskiy dha një përditësim mbi përparimin që Rusia kishte bërë në Ukrainë.
Ai tha se ishte krenar për përpjekjet e vendit të tij për të frenuar shpërthimin e deritanishëm, por se ishte i shqetësuar për furnizim të pa mjaftueshëm me armë, tha një zyrtar i lartë i Bashkimit Evropian për Reuters.
Mesazhi i Zelenskiy, sipas zyrtarit të lartë: “A mund të na ndihmoni me armë? A mund të koordinoni ofertat e BE-së?”
Presidenti i Këshillit, Charles Michel, u përgjigj duke kërkuar një listë të armëve që i duheshin Ukrainës, tha një zyrtar tjetër i lartë i BE-së.
Ata thanë se Michel më pas kontaktoi kryeministrin e Polonisë për të pyetur nëse vendi i tij do të ishte qendra logjistike për pajisjet.
Ekipi i Michel hartoi plane për një fond të përbashkët me vlerë 500 milionë euro për të financuar armët emergjente dhe ndau listën e nevojave të Kievit me qeveritë e BE-së.
Dërgesat e para të armëve filluan të mbërrijnë në Ukrainë gjatë fundjavës, shkruan Reuters, transmeton Paparaci.
Brenda ndërtesës futuristike të xhamit Europa, e njohur si “Veza”, që është edhe selia e Këshillit në Bruksel, zyrtarët po punonin tashmë për një mori sanksionesh të paprecedentë të rënë dakord nga 27 vendet anëtare të BE-së që synonin të ndëshkonin Moskën për pushtimin e saj në Ukrainë.
Megjithatë numri i vendeve që ranë dakord me këto sanksione u shtua edhe më shumë dita – ditës.
Masa për të ndihmuar furnizimin me armë të Ukrainës shënon një precedent edhe më historik. Është hera e parë që BE-ja – e themeluar në vazhdën e Luftës së Dytë Botërore me qëllim të ruajtjes së paqes në kontinent – i ofron armë kolektivisht një vendi të tretë.
Shefja ekzekutive e BE-së, Ursula von der Leyen, e përshkroi atë si një “moment historik” kur blloku njoftoi planin e financimit të armëve të dielën.
Megjithatë, ajo sjell me vete rrezikun e antagonizmit të mëtejshëm të Rusisë, e cila tashmë është “e zëmëruar” me Perëndimin për shkak të sanksioneve.
“Ne e dimë se është një vijë shumë e hollë”, tha një zyrtar i tretë i BE-së.
Në fjalën publike të së dielës, presidenti i Këshillit iu drejtua popullit ukrainas, duke thënë se ata po mbronin jo vetëm demokracinë dhe lirinë e tyre, por atë të të gjithë Evropës.
“Kjo është arsyeja pse ne në BE kemi një detyrë politike dhe morale të përballemi me këtë sfidë historike,” tha Michel, presidenti i Këshillit të BE-së
Dy zyrtarët e lartë të BE-së nuk pranuan të detajojnë armët që kërkoi Zelensky. BE-ja, e cila po mundëson dërgimin e armëve përmes një të ashtuquajturi objekti të paqes evropiane, ka thënë se do të financojë 450 milionë euro armë dhe 50 milionë pajisje jo-vdekjeprurëse.
Armët e premtuara ose të ofruara deri më tani përfshijnë armë antitank dhe raketa tokë-ajër nga Gjermania dhe mitralozë nga Belgjika.
Të martën, Zelensky i bëri presion Perëndimit për më shumë ndihmë gjatë një interviste të përbashkët me Reuters dhe CNN.
Duke folur në një kompleks qeveritar të ruajtur shumë nga forcat ushtarake, Zelensky u kërkoi anëtarëve të NATO-s të vendosin një zonë ndalim fluturimi për të ndaluar forcën ajrore ruse.
Rusia, e cila e quan pushtimin “një operacion special”, ka dënuar vendimin e BE-së për të financuar dërgimin e armëve në Kiev.
Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov tha në një konferencë shtypi të hënën se furnizimet e armëve perëndimore për Ukrainën ishin “një faktor jashtëzakonisht i rrezikshëm dhe destabilizues” dhe tregoi se Moska kishte të drejtë që u përpoq të çmilitarizonte fqinjin e saj.
“Pika e kthimit”
Lufta në Ukrainë është e fundit në një seri krizash me të cilat BE-ja është përballur vitet e fundit, duke përfshirë një fluks migrantësh dhe refugjatësh, rritje të popullzimit euroskeptik dhe largimit të ashpër të Britanisë.
Ndarje të thella mbeten, duke përfshirë një përçarje ideologjike midis Evropës Lindore dhe Perëndimore – veçanërisht mbi sundimin e ligjit dhe demokracisë në Hungari dhe Poloni – që përbën një kërcënim ekzistencial për vetë bllokun.
Për Rusinë, BE-ja është frenuar deri më tani nga vendosja e sanksioneve më të rënda. Ajo nuk arriti të frenojë importet ruse të energjisë, të cilat përbëjnë rreth gjysmën e të ardhurave të vendit nga eksporti.
Disa qeveri të BE-së – përfshirë Gjermaninë – kanë hezituar t’i shtojnë sfidat për një rimëkëmbje pas pandemisë. Rusia siguron më shumë se një të tretën e importeve të gazit në Evropë dhe më shumë se një të katërtën e importeve të saj të naftës, dhe furnizimet e pakta të energjisë tashmë po ndikojnë në rritjen e inflacionit.
Por lëvizjet e shpejta për të ndihmuar furnizimin me armë për Ukrainën dhe vendosjen e sanksioneve gjithëpërfshirëse demonstruan një nivel të jashtëzakonshëm shpejtësie dhe uniteti në përgjigjen ndaj agresionit të presidentit rus Vladimir Putin për një organizatë që prej kohësh është përballur me kritika se nuk ka qenë e bashkuar mjaftueshëm.
Pasi Putini njohu zyrtarisht dy rajone të shkëputura të Ukrainës të hënën më 21 shkurt, BE u përball me presionin e menjëhershëm publik për t’u përgjigjur.
Të nesërmen, Gjermania, në një kthesë të papritur, ndaloi fillimin e gazsjellësit Nord Stream 2 Baltik, i projektuar për të dyfishuar rrjedhën e gazit rus direkt në Gjermani, transmeton Paparaci.
Një stuhi e kthesave të rëndësishme gjermane pasoi gjatë ditëve në vijim. Berlini premtoi një rritje dramatike të shpenzimeve ushtarake në mbi 2% të prodhimit ekonomik kombëtar dhe hodhi poshtë një politikë dekadash të mos eksportimit të armëve në zonat e konfliktit me një njoftim se Gjermania do të furnizonte Ukrainën me armë dhe raketa antitank.
Një zyrtar i lartë i qeverisë gjermane tha se ndryshimi i madh në të menduarit e Berlinit filloi kur rusët nisën sulmet ajrore në qytetet ukrainase dhe filluan avancimin e trupave dhe tankeve përtej kufirit të enjten, më 24 shkurt.
Atë mbrëmje, kancelari i Gjermanisë Olaf Scholz – në detyrë më pak se tre muaj – u mblodh me 26 liderët e tjerë të BE-së në Bruksel për një samit urgjent.
Shumë prej tyre ishin nën presionin e protestave në rritje në vendet e tyre dhe komenteve armiqësore të mediave për sanksione më të lehta në krahasim me Uashingtonin dhe Londrën.
BE-ja po kritikohej veçanërisht për hezitimin e saj për të shkëputur Rusinë nga sistemi ndërkombëtar i pagesave SWIFT, shkruan Reuters, transmeton Paparaci.
Michel, i cili kryeson samitet e bllokut, kishte rregulluar që Zelenskiy t’i bashkohej samitit urgjent të liderëve të BE-së përmes lidhjes video nga Kievi.
I veshur me veshjet e ushtrisë dhe duke folur nga ajo që dukej si një bunker, Zelenskiy u bëri thirrje liderëve evropianë që të marrin masat më të ashpra që munden kundër Rusisë, thanë dy zyrtarët e lartë të BE-së.
Mesazhi përmbyllës i Zelenskiy, sipas zyrtarit të dytë: “Kjo mund të jetë hera e fundit që më shihni të gjallë.”
“Ka pasur një heshtje”, tha zyrtari i parë i lartë. “Njerëzit mbetën pa fjalë, disa kishin lot në sy”.
Fjalimi i tij prekës nxiti shumë në sallë të pyesin nëse paketa e dytë e sanksioneve që po takoheshin për të miratuar ishte e mjaftueshme dhe nëse ngjarjet në Ukrainë “do të thoshte se duhej të kishim guximin politik për të shkuar më tej”, tha zyrtari i parë i lartë i BE-së.
Pikërisht në atë moment, shtoi ky zyrtar, u rrit mbështetja për më shumë masa ndëshkuese, si ndërprerja e institucioneve ruse nga SWIFT, sistemi dominues global i pagesave dhe vendosja e sanksioneve personale ndaj Putinit dhe Ministrit të Jashtëm rus Sergei Lavrov.
“Lëvizje historike”
Dyshimet e liderëve të BE-së nëse po bënin mjaftueshëm u bënë jehonë të nesërmen në mëngjes nga ish-presidenti i Këshillit Evropian, Donald Tusk, i cili kritikoi publikisht liderët se nuk shkuan aq larg sa duhet me sanksionet.
“Në këtë luftë gjithçka është reale: çmenduria dhe mizoria e Putinit, viktimat ukrainase, bombat që bien mbi Kiev”, shkroi Tusk në Twitter, duke shtuar se sanksionet e BE-së ishin vetëm një pretendim.
Deri të hënën, BE-ja kishte shtuar një sërë ndalimesh financiare, energjitike, eksportesh dhe udhëtimesh përtej asaj që ishte rënë dakord në samitin e së enjtes. Këto hapa shtesë përfshinin ngrirjen e aseteve të bankës qendrore ruse, mbylljen e hapësirës ajrore të BE-së ndaj Rusisë dhe sanksione ndaj një grupit përkrahës të Putinit.
Më e rëndësishmja, BE-ja kishte rënë dakord të ndërpresë një numër bankash ruse nga SWIFT në një lëvizje që synon të dëmtojë aftësinë e tyre për të operuar globalisht, transmeton Paparaci.
Edhe Hungaria, kryeministri i së cilës, Viktor Orban, ka kultivuar hapur lidhje të ngrohta me Rusinë dhe Presidentin Vladimir Putin, i mbështeti sanksionet.
Ndërsa shumica e këtyre sanksioneve ishte e koordinuar me Shtetet e Bashkuara dhe Britaninë, një diplomat i lartë i BE tha se shpejtësia dhe shtrirja e përgjigjes së Brukselit ndaj krizës ishte e pashembullt në historinë e tij.
Në të kundërt, BE-së iu desh më shumë se një vit për të vendosur disa nga këto sanksione ndaj Bjellorusisë pasi presidenti i saj shtypi protestat pas zgjedhjeve të gushtit 2020. Ato ishin përfundimisht më pak të rënda se ato me të cilat ‘goditi’ Rusinë në më pak se një javë.
BE gjithashtu ka rënë dakord shpejt për t’u dhënë ukrainasve që ikin nga lufta të drejtën për të qëndruar dhe punuar në shtetet e BE-së deri në tre vjet.
Propozimi, që do të miratohet të enjten e ardhshme, është hera e parë që BE ka përdorur një mekanizëm të hartuar pas luftës së viteve 1990 në Ballkan.
Ky veprim shënoi një kontrast të thellë me mosmarrëveshjen e thellë në 2015-ën mbi një vërshim migrantësh nga Lindja e Mesme, Afrika dhe Azia që prishën kohezionin e bllokut.
Pavarësisht serisë së jashtëzakonshme të hapave të ndërmarra nga BE në vetëm pak ditë, Zelenskiy po kërkon më shumë.
Të martën, Zelenskiy u kërkoi liderëve evropianë të provojnë se ata ishin në anën e Kievit një ditë pasi Ukraina kërkoi zyrtarisht të bashkohej me BE.
Çdo proces anëtarësimi do të jetë i gjatë dhe i vështirë, edhe nëse do të arrijë të shmangë kthimin nën dominimin e Moskës.
“Të provoni se jeni me ne”, tha ai./Paparaci.com