Franca dhe Gjermania, gjegjësisht presidenti Emmanuel Macron dhe kancelari Friedrich Merz, kanë paraqitur një plan të ri për t’i afruar vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Moldavinë me BE-në, në një përpjekje për të futur një “dinamizëm të ri” në zgjerimin e bllokut.
Dokumenti, i parë nga “Euractiv”, shpjegon idetë e paraqitura nga Friedrich Merz, kancelari gjerman, kur ai sugjeroi dhënien e anëtarësimit të asociuar në BE për Ukrainën muajin e kaluar dhe tha se ngadalësia e procesit të zgjerimit po gjeneronte frustrim për të gjitha vendet e përfshira.
Me udhëheqësit e BE-së që do të mblidhen në Mal të Zi për një samit zgjerimi të premten (5 qershor), shtytja franko-gjermane është pjesërisht një përpjekje për t’i treguar Ballkanit se nuk po lihen pas dhe se kanë më shumë për të ofruar sesa thjesht roaming më të lirë.
“Ne duhet të ofrojmë stimuj shtesë si pjesë e një procesi integrimi gradual të bazuar në meritë dhe të përmirësojmë procesin aktual për ta bërë atë më efikas dhe për të lejuar një integrim më të shpejtë dhe më të thellë”, thuhet në dokument.
Ideja e re është krijimi i një grupi “blloqesh ndërtuese” për vendet që po qëndrojnë në “dhomën e pritjes” së BE-së, me qëllim që qeveritë e Ballkanit të përfshihen më shumë në fusha të caktuara të BE-së, ndërsa përparojnë në zbatimin e reformave të brendshme. Megjithatë, përfshirja më e afërt në institucionet dhe fushat e politikave do të ishte “e kthyeshme” në rast të regresit në raport me “vlerat dhe parimet thelbësore” të Brukselit.
“Ne e ftojmë Komisionin [Evropian] të paraqesë propozime për të lehtësuar integrimin gradual të vendeve kandidate në rrugën e tyre drejt pranimit në BE”, thuhet në dokument.
David McAllister, kryetari i komitetit të punëve të jashtme të Parlamentit Evropian, tha se iniciativa do të forcojë besueshmërinë e procesit të zgjerimit të BE-së.
“Ajo mbështet parimin e një procesi pranimi të bazuar në meritë dhe reforma. Nga ana tjetër, ajo hap mundësinë e lidhjes së progresit të reformave më herët dhe më dukshëm me integrimin gradual në programet, institucionet dhe fushat e politikave evropiane”, tha eurodeputeti gjerman.
Dokumenti përfshin “blloqet ndërtuese” të mëposhtme që do të varen nga nivele të ndryshme të progresit drejt anëtarësimit:
Përfaqësuesit e Ballkanit Perëndimor do të kenë takime të përbashkëta me komisionerët dhe eurodeputetët dy herë në vitEurodeputetët do të takohen më rregullisht me deputetët kombëtarë nga Ballkani Perëndimor dhe MoldaviaUdhëheqësit dhe ministrat e tyre do të bashkohen në takimet joformale të Këshillit dhe Këshillit Evropian për “pika specifike të rendit të ditës” dhe do të vëzhgojnë pika të tjera pa të drejtë voteBashkëpunim “i përforcuar” i sigurisë dhe mbrojtjesPërfshirje në programet e BE-së si Creative Europe, Erasmus+, më shumë integrim në Horizon, programin kërkimor të BE-sëPërfshirje më e thellë në fushat e tregut të vetëm, duke filluar nga tregjet e energjisë, deri te Sistemi i Tregtimit të Emetimeve (ETS) dhe politikat e BE-së që mbulojnë strategjinë industriale, politikën digjitale dhe lëndët e para kritike, si dhe marrëveshjet SPS (Sanitare dhe Fitosanitare)Pjesëmarrja e plotë në tregun e vetëm mund të jepet ngjashëm me vendet në Zonën Ekonomike Evropiane
Është hera e parë që një samit BE-Ballkani Perëndimor do të mbahet në Mal të Zi.